Άτυπη συνάντηση Υπ.Παιδείας ΕΕ: «Ανάγκη η επένδυση στους εκπαιδευτικούς μας»
Στην ανάγκη επένδυσης στους εκπαιδευτικούς εστιάστηκε η πρώτη ημέρα της άτυπης συνάντησης των Υπουργών Παιδείας της ΕΕ στο πλαίσιο της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ, στο Συνεδριακό Κέντρο Φιλοξενία, στη Λευκωσία.
Στον χαιρετισμό της, η Υπουργός Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας, Αθηνά Μιχαηλίδου, ανέφερε ότι «η Κυπριακή Προεδρία καθοδηγείται από την πεποίθηση ότι η εκπαίδευση αποτελεί ταυτόχρονα θεμέλιο και καταλύτη για μια ανθεκτική συλλεκτική, ανταγωνιστική και καινοτόμο Ευρώπη». Σε αυτό το πλαίσιο, συνέχισε, «ευθυγραμμίζουμε τις εκπαιδευτικές μας προτεραιότητες με την ευρύτερη ευρωπαϊκή ατζέντα, ώστε να διασφαλίσουμε ότι οι πολίτες μας είναι καλά προετοιμασμένοι να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις και τις ευκαιρίες του μέλλοντος».
«Ειδικότερα, η Κυπριακή Προεδρία θα προωθήσει περαιτέρω τις διαβουλεύσεις για τον νέο κανονισμό Erasmus+ στο πλαίσιο των συζητήσεων για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034, μετά την πρόοδο που σημειώθηκε κατά τη διάρκεια της Δανικής Προεδρίας. Προτεραιότητα θα είναι να διασφαλιστεί ότι το Erasmus+ θα γίνει πιο συμπεριληπτικό και προσβάσιμο», σημείωσε.
Επίσης, η κ. Μιχαηλίδου είπε ότι η Κυπριακή Προεδρία θα τονίσει τη σημασία μιας ολοκληρωμένης μαθητοκεντρικής προσέγγισης στις δεξιότητες, ευθυγραμμισμένης με το όραμα του ευρωπαϊκού χώρου εκπαίδευσης και της Ένωσης Δεξιοτήτων. «Η Κυπριακή Προεδρία θα προωθήσει ένα σύγχρονο, ελκυστικό τομέα επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης που να ανταποκρίνεται στις ανάγκες της αγοράς εργασίας και υποστηρίζει την απασχολησιμότητα των μαθητών. Ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί στην ενσωμάτωση αναδυόμενων τεχνολογιών, συμπεριλαμβανομένης της τεχνητής νοημοσύνης», συμπλήρωσε.
Η Υπουργός Παιδείας σημείωσε επίσης ότι η Κυπριακή Προεδρία θα ενισχύσει τη συνεργασία στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, προωθώντας τις συζητήσεις για την κινητικότητα, τις διεθνείς συνεργασίες και τα επόμενα βήματα προς ένα πιθανό κοινό ευρωπαϊκό πτυχίο. «Έμφαση της Κυπριακής Προεδρίας αποτελεί επίσης η ενίσχυση του κύρους και της ελκυστικότητας του επαγγέλματος των εκπαιδευτικών μέσω ενισχυμένων επαγγελματικών πορειών, συνεχούς επαγγελματικής ανάπτυξης και υποστηρικτικών συνθηκών εργασίας», ανέφερε.
«Ιδιαίτερη έκφραση θα δοθεί στη θεσμική και επαγγελματική θωράκιση των εκπαιδευτικών, ώστε να αξιοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη ως εργαλείο παιδαγωγικής ποιότητας και όχι ως απειλή. Σε αυτή ακριβώς τη θεματική θα επικεντρωθεί η σημερινή μας συνάντηση, η οποία αποτελεί σημαντικό ζήτημα σε όλη την Ευρώπη», πρόσθεσε.
«Το θέμα της επένδυσης στους εκπαιδευτικούς, η επαγγελματική ανάπτυξη, η ελκυστικότητα και η παραμονή στο επάγγελμα θα συζητηθούν σε παράλληλες θεματικές ομάδες εργασίας, με στόχο την ανταλλαγή απόψεων και πολιτικών προσεγγίσεων στο θέμα», είπε.
Τη δεύτερη ημέρα της συνόδου, σημείωσε, η ημερήσια διάταξη θα επικεντρωθεί σε συζήτηση στρογγυλής τραπέζης σε επίπεδο Υπουργών με θέμα «Η συμβολή της ευρωπαϊκής συνεργασίας στην εκπαίδευση και την κατάρτιση σε βασικούς τομείς του ευρωπαϊκού εξαμήνου σε ευθυγράμμιση με τον ευρωπαϊκό χώρο εκπαίδευσης, καθώς και ο δικός μας ρόλος ως υπουργών αρμόδιων για θέματα εκπαίδευσης και κατάρτισης στην επίτευξη των στόχων του ενιαίου ευρωπαϊκού χώρου 2030, μέσω της διαδικασίας του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου».
Από την πλευρά της, η Πία Αρενκίλντε Χάνσε, Γενική Διευθύντρια της ΓΔ Εκπαίδευσης και Πολιτισμού στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, δήλωσε – μεταξύ άλλων – ότι «σήμερα, πράγματι, η Ευρώπη πρέπει να ανταποκριθεί σε ένα απαιτητικό γεωπολιτικό πλαίσιο όπου έχουμε επίσης αυξανόμενη ανισότητα και προκλήσεις για τη δημοκρατία που ασκούν πίεση στις αξίες μας. Και ενώ οι νέες τεχνολογίες, ο αυτοματισμός και η τεχνητή νοημοσύνη αποτελούν, φυσικά, ήδη μέρος της καθημερινότητάς μας, αλλάζοντας τον τρόπο που ζούμε, πώς μαθαίνουμε και πώς εργαζόμαστε, είναι θεμελιώδες να εξετάσουμε την εκπαίδευση για να ανταποκριθούμε και να προσαρμοστούμε», επεσήμανε.
«Χρειαζόμαστε την εκπαίδευση για να οικοδομήσουμε ανθεκτικότητα, να οικοδομήσουμε ετοιμότητα και να οικοδομήσουμε ανταγωνιστικότητα. Και η εκπαίδευση έχει ζωτικό ρόλο να διαδραματίσει στην θωράκιση των δημοκρατιών μας από εξωτερικές παρεμβάσεις και χειραγώγηση, όπως πράγματι αναγνωρίζεται τόσο στην ασπίδα της δημοκρατίας όσο και στη στρατηγική ετοιμότητας, και επίσης το σημερινό παγκόσμιο πλαίσιο απαιτεί να δράσουμε γρήγορα και σε μεγάλη κλίμακα, προστατεύοντας τα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισής μας για το μέλλον», σημείωσε.
«Σήμερα στην ένωσή μας, ένας στους τέσσερις 15χρονους πράγματι υστερεί στην ανάγνωση, τα μαθηματικά και τις φυσικές επιστήμες, και σχεδόν οι μισοί νέοι δεν έχουν βασικές ψηφιακές δεξιότητες, και αυτό είναι ένα παράδοξο σε αυτήν την ψηφιακή εποχή», δήλωσε η κ. Χάνσεν.
«Πράγματι, και αυτό είναι κεντρικό στη σημερινή μας συζήτηση, πρέπει να εργαστούμε για τις ελλείψεις και την κατάρτιση των εκπαιδευτικών, επειδή οι εκπαιδευτικοί κατέχουν τόσο κεντρική θέση στην κοινωνία μας. Είναι θεμελιώδεις για την οικοδόμηση ενός εκπαιδευτικού συστήματος που θα είναι ανθεκτικοί στο μέλλον και θα υπερασπίζεται τη δημοκρατία μας, θα ενισχύει την ανταγωνιστικότητά μας και θα μας εξοπλίζει με τις δεξιότητες που χρειαζόμαστε για να αντιμετωπίσουμε τις σημερινές και τις αυριανές προκλήσεις», συνέχισε.
«Σχεδόν όλες οι χώρες μας δυσκολεύονται να βρουν θέσεις εκπαιδευτικών σε συγκεκριμένα μαθήματα, ιδίως στις STEM, σε ορισμένα εκπαιδευτικά περιβάλλοντα ή σε ορισμένες γεωγραφικές περιοχές. Και σε πολλές περιπτώσεις, αυτές οι ελλείψεις αναμένεται να αυξηθούν καθώς οι εκπαιδευτικοί γερνούν», επεσήμανε η κ. Χάνσεν.
«Ένας στους τέσσερις εκπαιδευτικούς στην ΕΕ είναι άνω των 55 ετών και θα φτάσει στην ηλικία συνταξιοδότησης την επόμενη δεκαετία». Και αυτή η έλλειψη εκπαιδευτικών και εκπαιδευτών είναι ιδιαίτερα έντονη στην επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση, όπου ο ανταγωνισμός με τη βιομηχανία για εξειδικευμένους επαγγελματίες είναι ισχυρός, πρόσθεσε.
Η Πία Χάνσεν σημείωσε επίσης ότι «είναι ευθύνη μας σε ευρωπαϊκό επίπεδο να εργαστούμε για να κάνουμε τη διδασκαλία μια ελκυστική καριέρα», προσθέτοντας ότι «η τεχνητή νοημοσύνη θα μεταμορφώσει το επάγγελμα του εκπαιδευτικού, φέρνοντας προκλήσεις και ευκαιρίες».
Τόνισε επίσης την ανάγκη «να διασφαλίσουμε ότι οι εκπαιδευτικοί μας είναι καλά προετοιμασμένοι για αυτή τη νέα εποχή στην εκπαίδευση». Για να επιτευχθεί αυτό, επεσήμανε, «είναι ζωτικής σημασίας όλοι οι βασικοί παράγοντες σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο να συνεργαστούν με τους ενδιαφερόμενους φορείς της εκπαίδευσης και, φυσικά, και με τις επιχειρήσεις μας».
«Έχουμε τα εργαλεία πολιτικής για να το κάνουμε αυτό», δήλωσε η κ. Χάνσεν, αναφέροντας ενδεικτικά την Ένωση Δεξιοτήτων που επικεντρώνεται στην υποστήριξη ποιοτικών και χωρίς αποκλεισμούς συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης, τόσο μέσω μεταρρυθμίσεων όσο και επενδύσεων, την Ευρωπαϊκή Εκπαίδευση που θα συνεχίσει να παρέχει μια πλατφόρμα για συνεργασία στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης σε ευρωπαϊκό επίπεδο, και το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο ως απαραίτητο εργαλείο για την υποστήριξη των κρατών μελών στην ευθυγράμμιση των εθνικών μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων με τους κοινούς στόχους της ΕΕ.
«Με την προτεινόμενη σύστασή μας για την ΕΕ27 σχετικά με το ανθρώπινο κεφάλαιο, θέλουμε να επιστήσουμε ακόμη μεγαλύτερη προσοχή από πριν στην εκπαίδευση και την κατάρτιση και στις επενδύσεις που απαιτούνται στην εκπαίδευση και την κατάρτιση», είπε, προσθέτοντας ότι «οι συζητήσεις μας σήμερα θα μας βοηθήσουν στην Επιτροπή να αναπτύξουμε επίσης ένα αποτελεσματικό και σχετικό εκπαιδευτικό πακέτο, το οποίο η Εκτελεστική Αντιπρόεδρος θα παρουσιάσει το φθινόπωρο του τρέχοντος έτους».
«Θέλουμε να διασφαλίσουμε ότι όλοι έχουν τουλάχιστον ένα ελάχιστο επίπεδο βασικών δεξιοτήτων για να συμμετέχουν πλήρως στην κοινωνία και στην αγορά εργασίας. Ταυτόχρονα, θέλουμε να ενισχύσουμε την αριστεία, ιδίως ενισχύοντας τις δεξιότητες STEM, ώστε να έχουμε ό,τι χρειαζόμαστε για να προωθήσουμε την καινοτομία, την ανταγωνιστικότητα και την τεχνολογική ηγεσία της Ευρώπης», εξήγησε.
Η μελλοντική ατζέντα της ΕΕ για την εκπαίδευση, σημείωσε η Πία Χάνσεν, περιλαμβάνει το Σχέδιο Υποστήριξης Βασικών Δεξιοτήτων για τα σχολεία, με σκοπό την υποστήριξη παιδιών και νέων που αγωνίζονται να αποκτήσουν βασικές δεξιότητες, την Ευρωπαϊκή Συμμαχία Σχολείων που θα ενισχύσει τη διασυνοριακή συνεργασία και την κινητικότητα μεταξύ σχολείων σε όλη την Ευρώπη, τον οδικό χάρτη του 2030 για το μέλλον της ψηφιακής εκπαίδευσης και δεξιοτήτων, τη Στρατηγική ΕΕΚ της ΕΕ, η οποία έχει προγραμματιστεί για το δεύτερο τρίμηνο του τρέχοντος έτους, καθώς και το Erasmus+.
Στoν χαιρετισμό του, ο Καθηγητής Μιχαλίνος Ζεμπύλας από το Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου, ανέφερε -μεταξύ άλλων- ότι «αν θέλουμε οι νέοι να μάθουν βασικές δεξιότητες και ικανότητες - πώς να συνεργάζονται, να προσαρμόζονται, να φαντάζονται και να σκέφτονται κριτικά- οι εκπαιδευτικοί τους πρέπει επίσης να έχουν τη δυνατότητα να ασκούν αυτές ακριβώς τις ικανότητες. Η διδασκαλία πρέπει να αναγνωρίζεται - στις πολιτικές μας και στους προϋπολογισμούς μας, όχι μόνο στις ομιλίες μας - ως σύνθετο, δημιουργικό, πνευματικό και συναισθηματικό έργο που έχει συνέπειες για το μέλλον των κοινωνιών μας», επεσήμανε.
Ο κ. Ζεμπύλας σημείωσε ακόμη ότι «βρισκόμαστε σε ένα σταυροδρόμι. Γνωρίζουμε τι ζητάμε από τους εκπαιδευτικούς να κάνουν. Το ερώτημα είναι αν είμαστε πρόθυμοι να δημιουργήσουμε τις συνθήκες που καθιστούν αυτό το έργο ελκυστικό, βιώσιμο και επαγγελματικά ουσιαστικό».
«Οι αποφάσεις που θα λάβετε θα διευρύνουν ή θα περιορίσουν την ικανότητα των εκπαιδευτικών να ενεργούν ως ηθικοί, ευφάνταστοι επαγγελματίες;» επεσήμανε. «Αν η απάντηση είναι η επέκταση - της δράσης, της υποστήριξης, του κύρους - τότε κινούμαστε προς τη σωστή κατεύθυνση. «Αν η απάντηση είναι ο περιορισμός, τότε ανεξάρτητα από το πόσο εξελιγμένες είναι οι μετρήσεις ή η τεχνολογία ή η τεχνητή νοημοσύνη που εισάγουμε στα σχολεία, μπορεί να αποδυναμώνουμε τα ίδια τα θεμέλια που ισχυριζόμαστε ότι ενισχύουμε», είπε.
«Αν επιλέξουμε να εξοπλίσουμε και να εμπιστευτούμε τους εκπαιδευτικούς, μπορούν να βοηθήσουν τις κοινωνίες μας να πλοηγηθούν σε αυτήν την εποχή της βαρβαρότητας με θάρρος, αλληλεγγύη και φροντίδα», κατέληξε.
Στο τέλος της άτυπης συνάντησης, η Υπουργός Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας, Αθηνά Μιχαηλίδου, επέδωσε στους Ευρωπαίους ομολόγους της το επιτραπέζιο Ημερολόγιο της Κυπριακής Προεδρίας 2026, που ήταν αποτέλεσμα του Διαγωνισμού Παιδικού Λογοτύπου της Κυπριακής Προεδρίας 2026, που είχε προκηρύξει το Υπουργείο Παιδείας σε συνεργασία με τη Γραμματεία της Κυπριακής Προεδρίας και απευθυνόταν σε μαθητές και μαθήτριες των τάξεων Δ΄ έως Στ΄ Δημόσιων και Ιδιωτικών Δημοτικών Σχολείων.
Παράλληλα, παρουσίασε στους ομολόγους της την έκθεση έργων τέχνης με τίτλο «Η Ευρώπη στην Κύπρο», η οποία φιλοξενείται στο Συνεδριακό Κέντρο στο πλαίσιο της Άτυπης Συνάντησης Υπουργών Παιδείας. Η έκθεση είναι αποτέλεσμα του Διαγωνισμού Καλών και Εφαρμοσμένων Τεχνών που είχε προκηρυχθεί με τη συμμετοχή μαθητών και μαθητριών σχολείων Μέσης Εκπαίδευσης (Γυμνασίων, Λυκείων και Τεχνικών Σχολών).